UTICAJ FOTOGRAFIJA NA ODGOVORE ISPITANIKA O SIMBOLIMA GRADA
Ključne reči:
foto-elicitacija, fotografija, simbol grada, identitet grada, BeogradApstrakt
U ispitivanju urbanog identiteta Beograda primenjena je foto-elicitacija anketnog karaktera u onlajn istraživanju „Identitet Beograda“. Istraživanje je sprovedeno u novembru 2024. godine na uzorku od 173 ispitanika, koji su činili studenti društvenih i humanističkih nauka Univerziteta u Beogradu. Reč je o metodskom postupku koji nije zastupljen u domaćim istraživanjima. Osobenost foto-elicitacije kao metoda prikupljanja podataka jeste upotreba vizuelnog materijala čija je svrha da podstakne odgovore ispitanika u skladu s predmetom istraživanja, prevashodno u intervjuima i fokus grupama. U radu se analizira na koji način su fotografije simbola Beograda u onlajn anketi uticale na odgovore ispitanika. Prvo se njihov uticaj ispituje putem prihvatanja ili neprihvatanja simbola grada koji su prikazani na petnaest fotografija. Analiza se zatim usmerava na poređenje samostalno formulisanih odgovora i odgovara koji su dati prilikom procena simbola na fotografijama. Na kraju se analizira izbor novih simbola nakon gledanja fotografija.
Reference
Backović, Vera. 2024. „The identity of Belgrade: recognizability and symbols“. In Regional development, indentities and democratic integration, edited by Jasmina S. Petrović, Gordana V. Stojić, Irina V. Trotsuk and Vladimir S. Cvetković, 279–291. Niš: University, Faculty of Philosophy Belgrade: Serbian Sociological Association.
Backović, Vera. 2025. „How does radical urban transformation change the urban symbols of Belgrade?“. In New Divisions, Struggles and Solidarities in South East Europe Book of Proceedings International Scientific Conference Belgrade, June 13–14, 2025, edited by Vera Backović and Aleksandra Marković, 231–243. Belgrade: Sociological Scientific Society of Serbia. https://doi.org/10.5937/snds25011B
Backović, Vera. 2026. „Metodski izazovi prilikom izbora fotografija za anketnu foto-elicitaciju“. (rukopis predat za objavljivanje).
Fajgelj, Stanislav. 2005. Metode istraživanja ponašanja. Beograd: Centar za primenjenu psihologiju.
Đurić, Slađana. 2020. „Vizuelna istraživanja – glavne metodološke dileme“. Kultura 166: 199–221. https://doi.org/10.5937/kultura2066197D
Milić, Vojin. 1996. Sociološki metod. Beograd: Zavod za udžbenike.
Nas, Peter J. M., Jaffe Rivke, and Annemarie Samuels. 2006. „Urban Symbolic Ecology and the Hypercity: State of the Art and Challenges for the Future“. In Hypercity: The Symbolic Side of Symbolism, edited by Peter J. M. Nas and Annemarie Samuels, 1–19. London: Kegan Paul.
Nas, Peter, Marlies de Groot, and Michelle Schut. 2011. „Introduction: Variety of symbols“. In Cities Full of Symbols: A Theory of Urban Space and Culture, edited by Peter J. M. Nas, 7−26. Leiden: Leiden University Press.
Naumović, Slobodan, Marija Brujić i Katarina Mitrović. 2021. „Uvod u antropologiju fotografije u Srbiji“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 69 (1): 151-171. https://doi.org/10.2298/GEI2101151N
Skler, Lesli. 2023. Projekat ikona: arhitektura, gradovi i kapitalistička globalizacija. Novi Sad: Akademska knjiga.
Spasić, Ivana i Vera Backović. 2017. Gradovi u potrazi za identitetom. Beograd: Univerzitet u Beogradu – Filozofski fakultet, Institut za sociološka istraživanja.
Spasić, Ivana and Vera Backović. 2020. „Urban identity of Belgrade: Perfect chaos, imperfect balance“. Sociology 62 (4): 569−589. https://doi.org/10.2298/SOC2004569S
Zvijer, Nemanja. 2012. „Sociologija vizuelnog – mogući pravci budućeg razvoja sociologije u Srbiji“. Sociološki pregled 46 (3–4): 1065–1084.
Zvijer, Nemanja. 2023. „Vizuelni metodski pristupi između sociologije i antropologije: foto-еlicitacija i photovoice“. Etnoantropološki problemi 18 (2): 351–370. https://doi.org/10.21301/eap.v18i2.2
Onlajn izvori fotografija
Slika 1. Vizuelna reprezentacija simbola kafići https://www.sd.rs/vesti/drustvo/kafici-se-zatvaraju-sutra-ne-u-nedlelju-zabranjeno-okupljanje-vise-od-5-ljudi-odluka-je-konacna-2020–03–20i
Slika 2. Vizuelna reprezentacija simbola Beograd na vodi https://novaekonomija.rs/vesti-iz-zemlje/beograd-na-vodi-anektira-jos-330-hektara-siri-se-do-hipodroma-i-prelazi-savu
Slika 3. Vizuelna reprezentacija simbola Novi Beograd https://suemtravels.com/2021/05/23/exploring-new-belgrade-serbia/
Slika 4. Vizuelna reprezentacija simbola Pobednik https://www.tob.rs/sr/sta-videti/spomenici-1384295266/spomenik-pobedniku-park-kalemegdan
Slika 5. Vizuelna reprezentacija simbola Kalemegdan https://eyesonbelgrade.com/en/belgrade-fortress
Slika 6. Vizuelna reprezentacija simbola reke, Kalemegdan i Pobednik https://www.os-djurajaksic.edu.rs/images/web_bio_info_2014/83dunav/usrbiji.htm
Slika 7. Vizuelna reprezentacija simbola Hram Svetog Save
Pretragom pojma Hram Svetog Save Beograd, pronađena je fotografija na Plan plusu. https://www.google.com/search?sca_esv=bcd32b3de9d160f4&udm=2&fbs=AIIjpHx_pWn3yifdDwPtDVOaJfQXQUATRgG-vpxTRh7TOSjeeHi3qZ9AwnhrnCn1S7iyoNsByB3Xnd_e1dbLpv1qUOgHPKbH63cyw1bggNeGaG-F4n-TJ5TzO3Yx-Grg55IL3sBiDVf2mx38b9qeDz8kHlz7Vl1kBIMmlRUc1eF1ZclFYyTp0_3JxH4lapCYONjNlBSLqdOmgEyxURtuU_ziJHaS6xpy2O3OiVOciYX6Oz_5My9OIZdA&q=hram+svetog+save&sa=X&sqi=2&ved=2ahUKEwjIjI7d0t6RAxWjQfEDHS_aOBgQtKgLegQIDRAB&biw=1396&bih=623&dpr=1.38#sv=CAMSVhoyKhBlLUFWZGZITlh2QWoySW1NMg5BVmRm-SE5YdkFqMkltTToOYUUybnJNMXdYMVJjeE0gBCocCgZtb3NhaWMSEGUtQVZkZkhOWHZBajJJbU0YADABGAcg3bTZiAEwAkoKCAIQAhgCIAIoAg
Slika 8. Vizuelna reprezentacija simbola Trg republike https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_Square_%28Belgrade%29
Slika 9. Vizuelna reprezentacija simbola Gardoš https://www.citycode.rs/zemun_en.php
Slika 10. Vizuelna reprezentacija simbola Ada https://bizlife.rs/70774-ada-ciganlija-bezbedna-za-kupanje/
Slika 11. Vizuelna reprezentacija simbola Avalski toranj https://avalskitoranj.rs/
Slika 12. Vizuelna reprezentacija simbola Saborna crkva https://www.beograd.rs/lat/zivot-u-beogradu/beogradska-riznica/a86090/UPECATLJIVA-ARHITEKTURA-I-ISTORIJA-Vredna-umetnicka-dela-deo-su-riznice-Saborne-crkve.html
Slika 13. Vizuelna reprezentacija simbola noćni život https://serbianunderground.com/kratka-istorija-klabinga-kako-se-nocni-zivot-razvijao-decenijama/
Slika 14. Vizuelna reprezentacija simbola kafana https://tasteserbia.com/kafana-belgrade/
Slika 15. Vizuelna reprezentacija simbola Skadarlija https://serbia.com/skadarlija-a-guide-through-belgrades-bohemian-heartbeat/
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation