RAĐANJE ŽIVIH MRTVACA: KARAKTERISTIKE ŽANRA ZOMBI FILMA I ROMEROVA VIZIJA APOKALIPSE
Ključne reči:
zombi, Romero, apokalipsa, horor, žanr, eskapizamApstrakt
Nastao 1968. godine filmom „Noć živih mrtvaca”, američkog režisera Džordža A. Romera, zombi žanr predstavlja sintezu žanrova apokalipse, naučne fantastike, horora i filmova o čudovištima. Inspirisan prethodnim filmskim tradicijama, Romero kombinovanjem elemenata pomenutih žanrova nudi sopstvenu viziju kraja sveta oličenu u postojanju čudovišta koje je istovremeno povod katastrofe i posledica koja karakteriše društveno okruženje.
Romerovi filmovi predstavljaju metaforičko ogledalo društvenih okolnosti u kojima su nastali, te njihov razvoj možemo posmatrati kao dnevnik u koji su decenijama upisivana značenja određenih vremenskih epoha, društvenih dešavanja, kako od strane autora, tako i od strane publike koja uživa u ovim filmovima i tumači ih skladno sopstvenim iskustvima. Svojim specifičnim jezikom, zombi apokalipsa dekonstruiše ustanovljene društvene diskurse i konstruiše ih ponovo u narativnoj formi koja za cilj ima da izazove uznemirenost, strah i apokaliptičnu fantaziju zasnovanu na propasti zapadnog društvenog diskursa.
Reference
Armelagos, G.J, R. Barrett, C.W. Kuzawa and T. McDade. 1998. „Emerging and re-emerging infectious diseases: The Third Epidemiologic Transition”. In Annu. Rev. Anthropol. 27: 247–71.
Banić Grubišić, An a. 2013. Antropološki pristup medijima – kratak pregled (sa posebnim osvrtom na igrani film). Antropologija 13 (2): 135–155.
Banić Grubišić, Ana. 2014. Socijalne antiutopije u Anglosaksonskoj filmskoj produkciji od sredine 20. veka. Doktorska disertacija. Univerzitet u Beogradu – Filozofski fakultet.
Bishop, K.W. 2010. American zombie gothic The Rise and Fall (and Rise) of the Walking Dead in Popular Culture. Jefferson: McFarland & Company, Inc. Publishers.
Cawelti, John G. 1974. Myth, Symbol, And Formula. Journal of Popular Culture 8 (1): 1–9.
Cawelti, J. G. 1976. Adventure, Mystery, and Romance. Formula Stories as Art and Popular Culture. Chicago: The University of Chicago Press.
Cawelti, J. G. 2001. „The Concept of Formula in the Study of Popular Literature”, In Popular Culture. Production and consumption, eds. Bielby, Denise and Lee Harrington, 381–390. Oxford: Blackwell Publishing.
Đorđević, Ivan. 2009. Antropologija naučne fantastike: tradicija u žanrovskoj književnosti. Beograd: Etnografski institut SANU.
Gomel, Elana. 2012.Invasion of the Dead (Languages): Zombie Apocalypse and the End of Narrative. Frame 26 (1): 31–46.
Gonsalo, F. Horhe. 2012. Filozofija zombija. Beograd: Geopoetika.
Harris, Emma Anne. 2016. The post-apocalyptic film genre in American culture 1968–2013. PhD Diss. University of Leicester.
Hemmings J. Michael. 2008. Dead Reckoning: An analysis of George Romero’s „Living Dead” series in relation to contemporary theories of film genre and representation of race, class, culture and violence. MA thesis. University of KwaZulu-Natal.
Hess Wright, Judith. 2003. „Genre Films and the Status Quo”. In Film Genre Reader III, ed. Barry Keith Grant, 24 – 50. Austin: University of Texas Press.
Mandić, Marina. 2016. Sjedinjene Države „Zombilenda”: migracije u popularnoj kulturi na primeru epidemije zombija. Etnoantropološki problemi 11 (1): 413–434.
McIntosh, Shawn. 2008. „The Evolution of the Zombie: The Monster That Keeps Coming Back”. In Zombie culture: autopsies of the living dead, eds. Leverette, M. and S. McIntosh, 1–17. Plymouth: The Scarecrow Press.
Ognjanović, Dejan. 2016. Tri paradigme horora. Etnoantropološki problemi 11(1): 351–372.
Paffenroth, Kim. 2006. Gospel of the Living dead. Texas: Baylor University Press.
Platts, Todd. 2013. Producing the American zombie film: A sociological understanding of the genesis and evolution of a genre. PhD Diss. University of Missouri.
Pišev, Marko. 2016. Horor i zlo. Etnoantropološki problemi 11 (1): 327–349.
Powdermaker, Hortense. 1951. Hollywood: The Dream Factory: An Anthropologist Looks at the Movie Makers. London: Secker & Warburg.
Santilli, Paul. 2007. Culture, Evil, and Horror. The American Journal of Economics and Sociology 66 (1): 173–194.
Sontag, Susan. 1965. Against Interpretation and other essays. New York: Picador.
Stewart, Graeme. 2013. The Zombie in American Culture. MA Thesis. University of Waterloo.
Tomašević, Milan. 2014. Značenje razaranja, određenje i rekontekstualizacija filma katastrofe. Glasnik Etnografskog instituta SANU LXII (1): 199–214.
Turner, G. 2009. Film As Social Practice IV. New York: Routledge.
Winter, Bodo. 2014. Horror Movies and the Cognitive Ecology of Primary Metaphors. Metaphor and Symbol 29: 151–170.
Wolf, Meike. 2012. Influenza and the concept of infection: reflections on bodily boundaries. Antropologija 12 (2): 107–121.
Žikić, Bojan. 2010. Antropologija i žanr: naučna fantastika – komunikacija identiteta. Etnoantropološki problemi 5 (1): 17–34
Filmografija:
1968 Night of the Living Dead – George A. Romero
1978 Dawn of the Dead – George A. Romero
1985 Day of the Dead – George A. Romero
2005 Land of the Dead – George A. Romero
2007 Diary of the Dead – George A. Romero
2009 Survival of the Dead – George A. Romero
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation