UMETNOST I MIGRANTSKO ISKUSTVO - „GASTARBAJTERSKA SERIJA” DRAGE TRUMBETAŠA
Ključne reči:
anthropology of art, outsider art, Dragutin Trumbetaš, migration, guest workersApstrakt
Rad iz antropološke perspektive istražuje kolekciju crteža Drage Trumbetaša pod nazivom „Gastarbajterska serija”. Dragutin Trumbetaš (1937–2018) bio je hrvatski samouki umetnik koji je većinu života proveo radeći različite poslove kao gost-radnik u Nemačkoj. Njegovi crteži gastarbajtera koji su zasnovani na ličnom migrantskom iskustvu realistično prikazuju teškoće i svakodnevne prakse prvog talasa imigranata koji su šezdesetih godina prošlog veka došli kao privremeni radnici u zemlje Zapadne Evrope. Njegova umetnost predstavlja dragocen materijal za istraživanje stavova, vrednosti i iskustava migranata, osvetljavajući njihov proces akulturacije u novo kulturno i društveno okruženje.
Reference
Antonijević, Dragana, Banić Grubišić, Ana i Krstić, Marija. 2011. Gastarbajteri – iz svog ugla. Kazivanja o životu i socioekonomskom položaju gastarbajtera. Etnoantropološki problemi 6 (4): 983–1011.
Antonijević, Dragana. 2011. „Teorijsko-hipotetički okvir za proučavanje kulturnog identiteta gastarbajtera”. U Kulturni identiteti kao nematerijalno kulturno nasleđe: zbornik radova sa naučnog skupa Kulturni identiteti u XIX veku, ur. Žikić, Bojan, 27–42. Beograd: Srpski genealoški centar i Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta.
Antonijević, Dragana. 2012. Faktori izgradnje kulturnog identiteta radnih migranata iz Srbije. Etnološko-antropološke sveske 20(9):21–34.
Antonijević, Dragana. 2013. Stranac ovde, stranac tamo: Antropološko istraživanje kulturnog identiteta gastarbajtera. Beograd: SGC i Odeljenje za etnologiju i antropologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
Banić Grubišić, Ana. 2012. O slučaju „obrnute” upotrebe „fotografskog izmamljivanja”: razmišljanja o značaju i ulozi vizuelne građe u terenskom istraživanju. Etnološko-antropološke sveske 19(8): 47–63.
Becker, Howard. 1976. Art Worlds and Social Types. American Behavioral Scientist 19(6): 703–719.
Blagojević, Gordana. 2012. Naivno slikarstvo kao priča o etnokulturnom identitetu Slovaka u Srbiji: primer Kovačice. Zbornik Matice srpske za društvene nauke 139(2): 185–195.
Bratić, Dobrila i Malešević, Miroslava. 1982. Kuća kao statusni simbol. Etnološke sveske IV: 144–150.
Brujić, Marija. 2017. Kratak uvod u istoriju antropologije fotografije. Etnoantropološki problemi 12 (1): 129–147.
Cerović, Emilija. 1974. Narodna tradicija kao inspiracija u likovnom stvaralaštvu savremenih slikara seljaka u Srbiji (Srbi, Slovaci, Rumuni). Glasnik Etnografskog instituta SANU XXI II.
Čapo Žmegač, Jasna. 2003. Dva lokaliteta, dvije države, dva doma. Transmigracija hrvatskih ekonomskih migranata u Münchenu. Narodna umjetnost. Hrvatski časopis za etnologiju i folkloristiku 40 (2): 117–131.
Ćupurdija, Branko. 2003. Motivi žita, brašna i hleba u slikarstvu Save Stojkova. Zbornik Matice srpske za društvene nauke 114–115.
Ćupurdija, Branko. 2005. Antropološki dometi treće izložbe skulptura Nikole R. Ivoševića. Luča. Časopis za kulturu, umetnost i nauku 14(2/3).
Davies, David. 2009. On the Very Idea of Outsider Art. The British Journal of Aesthetics 49(1):25–41.
Depolo, Josip. 2001. „Otkriće i danas”. U Trumbetaš: monografija, ur. Maroević, Tonko, 63–66. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Dobrijević, Ivana. 2007. U potrazi za blagostanjem. Odlazak jugoslovenskih državaljana u zemlje zapadne Evrope 1960–1977. Istorija 20. veka 2: 89–100.
Fine, Gary Alan. Everyday genius: self taught art and the culture of authenticity. Chicago: University of Chicago Press, 2004.
Gavrilović, Ljiljana. 2004. Balkanski kostimi Nikole Arsenovića. Beograd: Etnografski institut SANU.
Ivanović, Vladimir. 2009. Zaključivanje sporazuma o angažovanju jugoslovenske radne snage sa SR Nemačkom. Hereticus. Časopis za preispitivanje prošlosti VII (4): 25–40.
Ivanović, Vladimir. 2012. Geburtstag pišeš normalno. Jugoslovenski gastarbajteri u Austriji i SR Nemačkoj 1965–1973. Beograd: Institut za savremenu istoriju.
Kovačević, Ivan i Antonijević, Dragana. 2018. Dva pripovedanja identiteta. Etnoantropološki problemi 13(1): 41–63.
Kovačević, Ivan i Krstić, Marija. 2011. Između istorije i savremenosti: antropološko proučavanje gastarbajtera u 21. veku. Etnoantropološki problemi 6 (4): 976–982.
Krstić, Marija. 2013. „I’m a poor lonesome cowboy and a long way from home...”: srpski dokumentarni filmovi o gastarbajterima. Etnoantropološki problemi 8(2): 499–518.
MacDougall, David. 1999. „The Visual in Anthropology”. In Rethinking Visual Anthropology, eds. Marcus Banks and Howard Morphy, 276–295. New Haven and London: Yale University Press.
Maclagan, David. 2009. Outsider art: from the margins to the marketplace. London: Reaktion Books.
Magaš, Lovorka i Prelog, Petar. 2009. Nekoliko aspekata utjecaja Georgea Grosza na hrvatsku umjetnost između dva svjetska rata. Radovi Instituta za povijest umjetnosti 33: 227–240.
Marković, Predrag. 2009. Izgubljeni u transmigraciji? Srpski gastarbajteri između svetova. Hereticus. Časopis za preispitivanje prošlosti VII (4): 7–24.
Maroević, Tonko ur. 2001. Trumbetaš: monografija. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Miller, Nick. 2004. Postwar Serbian Nationalism and the Limits of Invention. Contemporary European History 13(2): 151–169.
Morphy, Howard, and Morgan Perkins. 2006. „The Anthropology of Art: Reflection on its History and Contemporary Practices”. In The Anthropology of Art: A Reader, ed. Howard Morphy and Morgan Perkins, 1–38. Malden, MA: Blackwell Publishing.
Morphy, Howard. 2003. „The Anthropology of Art”. In Companion Encyclopedia of Anthropology, ed. Tim Ingold, 648–685. London: Routledge.
Nuić Vućković, Dragana. 2011. Jean Dubuffet – u potrazi za izvornom kreativnošću. Motrišta 62: 29–47.
Popović, Nenad i Trumbetaš, Dragutin. 2010. Interview sa Dragom Trumbetašem. Fantom slobode 1/2: 98–113.
Popović, Nenad. 2007. World according to Trumbetaš. Fantom slobode 2:103–136.
Popović, Nenad. 2008. Svijet u sjeni. Zagreb: Pelago.
Proimos, Constantinos. 2006. „Universals in art”. In Encyclopedia of Anthropology (ed) H. James Birx, 277–281. Thousand Oaks CA: Sage Publications.
Rašić, Miloš. 2017. Jugoslovenski/srpski klubovi u Beču u istorijskom kontekstu. Glasnik Etnografskog instituta SANU LXV (3): 687–703.
Tenžera, Veselko. 2001. „Gastarbajter kao slikar”. U Trumbetaš: monografija, ur. Maroević, Tonko, 33–36. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Tenžera, Veselko. 2001. „Gastarbajterska mitologija”. U Trumbetaš: monografija, ur. Maroević, Tonko, 43–44. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Tenžera, Veselko. 2001. „Od otuđenja do dijaloga”. U Trumbetaš: monografija, ur. Maroević, Tonko, 49–52. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Trifunović, Lazar. 1983. Slikarstvo Miće Popovića. Beograd: Galerija SANU.
Trumbetaš, Drago. 1995. Gastarbeiter-Gedichte 1969–1980. Velika Gorica: Glasnik Turopolja.
Trumbetaš, Drago. 2001. „Autobiografija u trećem licu”. U Trumbetaš: monografija, ur. Maroević, Tonko, 371–376. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Vrkljan-Križić, Nada. 2001. „Čovijek koji voli istinu”. U Trumbetaš: monografija, ur. Maroević, Tonko, 321–342. Velika Gorica: Puč ko otvoreno uč iliš te.
Wojcik, Daniel. 2008. Outsider Art, Vernacular Traditions, Trauma, and Creativity. Western Folklore 67(2/3): 179–198.
Zolberg, Vera. 2015. Outsider art: from the margins to the center? Sociologia & Antropologia 5(2): 501–515.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation