PROIZVODNJA ZAJEDNIČKOG KULTURNOG NASLEĐA: KULA NEBOJŠA. BEOGRAD - NOVI SIMBOLI U SREDNJOVEKOVNOJ KULI
Ključne reči:
Kula Nebojša, funkcija, simbol, heterotopija, Beogradska tvrđava, antropologija nasleđaApstrakt
Kroz ovaj rad želela sam da zabeležim neke započete i nezavršene procese, aktere i delatnike, perspektive i probleme, sa kojima sam se susrela u radu na projektu „Konzervacija, restauracija i revitalizacija kule Nebojša u starom delu grada Beograda”. Kako je projekt realizovan na prostoru Beogradske tvrđave, koja poseduje status zaštićenog kulturnog dobra od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju, tako su sve radnje sprovođene planski, kroz niz koraka, u saradnji sa brojnim institucijama i pojedincima iz različitih struka, uz poštovanje preporuka Venecijanske povelje. Kao osnova za razmišljanje na temu „Proizvodnja zajedničkog kulturnog nasleđa: Kula Nebojša. Beograd – Novi simboli u srednjovekovnoj kuli“, poslužilo mi je izlaganje koje sam održala na skupu u Atini u novembru 2012. godine1, kojim je projekat predstavljen grčkoj stručnoj javnosti, zatim lično sećanje, društveni i politički kontekst u kome se projekat realizovao. Rad je samorefleksija jednog proživljenog iskustva i „naknadne pameti” o okolnostima i odnosima snaga društvenih
aktera, jednog etnologa – istraživača. U radu se razmatraju uslovi i efekti rada na spomeničkom nasleđu, promena funkcije i simbola kulturnog dobra, kao i i proces proizvodnje novih simbola i značenja kojima je Kula postala pozornica i inspiracija.
Reference
Antonijević, Dragana. 2007. Karađorđe i Miloš: između istorije i predanja. Beograd: Srpski geneaološki centar.
Assmann, Jan, Czaplicka, John. 1995. Collective Memory and Cultural Identity. New German critique, No. 65, Cultural History/Cultural Studies, (Spring-Summer), 125–133. DOI: 10.2307/488538
Bendix, Regina. 2003. Heritage between Economy and Politics: An Assessment from the Perspective of Cultural Anthropology. In: Intangible Heritage, edited by L. Smith & N. Akagawa, 253–269, London: Routlege.
Bogdanović, Bogdan. 1976. Urbs&Logos: Ogledi iz simbologije grada. Niš: Gradina.
Carman, John, Sorensen, Marie Louise Stig. 2009. Heritage Studies: an outline. In: Heritage Studies: Methods and Approaches. edited by Marie Louise Stig Sorensen, John Carman. Oxon, New York: Routledge, 11 – 28.
Detaljini urbanistički plan Kalemegdana 3106. Službeni list grada Beograda 6/1969.
Foucault, Michel, Miskowiec, Jay. 1986. Of other spaces. Diacritics, 16 (1): 22–27. DOI:10.2307/464648
Lefebvre, Henri. 1991. [1974] The production of space. Translation by D. Nicholson-Smith. Oxford UK& Kambridge USA: Blackwell.
Lučić-Todosić, Ivana. 2014. Korišćenje beogradske tvrđave: upotreba identiteta i prostora kulturnog dobra (studija slučaja). Graditeljsko nasleđe u Srbiji: Zbornik u čast dr Dobroslava Bojka St. Pavlovića, uredila dr Maša Vukanović, Beograd, Srbija, 14.11.2013. Beograd: Zavod za proučavanje kulturnog razvitka, 149–171.
Maroević, Ivo. 1988. Spomenik kao dokument. Pogledi, 18 (3–4): 783–791.
Matović, D. 2010. Liveni i topovi za Karađorđa. Večernje novosti, 28. april 2010. http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:271989-Ливени-и-топови-за-Карађорђа
Poulot, Dominique. 1988. The Birth of Heritage: ‘le moment Guizot’. The Oxford Art Journal, 11 (2): 40–56.
Popović, Marko, et al. 2006. Beogradska tvrđava: The Fortress of Belgrade. Beograd: JP „Beogradska tvrđava“.
Popović, Marko. 2007. Kula Nebojša sa delom priobalnog bedema i vodenom kapijom II, Nasleđe, 8, 9– 28.
Silva, Luis, Santos, Paula Mota. 2012. Ethnographies of Heritage and Power. International Journa of Heritage of Studies, 18 (5): 437–443. https://doi.org/10.1080/13527258.2011.633541
Vecco, Marilena. 2010. A Definition of Cultural Heritage: From the Tangible to the Intagible. Journal of Cultural Heritage, 11, 321–324. https://doi.org/10.1016/j.culher.2010.01.006
Vrzić, Đina, Grozdanić, Milica. 2011. Prikaz područja beogradske tvrđave u istorijskim i urbanističkim planovima kao prilog budućim procesima planiranja. Nasleđe, 12, 219–245.
Zakon o kulturnim dobrima. Službeni Glasnik Republike Srbije 71/1994, 52/2011. Beograd: JP „Službeni glasnik”.
ERIH PLUS - European Reference Index for the Humanities
CEEOL - Central and Eastern European Online Library
The DOI Foundation